18 Temmuz 2026 Cumartesi

Nasıh Mensuh Meselesi

Ayetin neshedilmesi ne demek:
Bir ayeti neshetmek bir delili gündem etmek demektir. Ayeti ayet neshetmez ayeti ayet teyit eder. Ayeti nesheden Allah'tır. Allah'ın bir ayeti neshetmesi ise bir delili gündem etmesi anlamındadır. Allah 'ın bir ayeti unutturması ise bir delili yeniden gündeme taşımaması sebebiyle o delilin zihinlerden düşmesidir. Allah bir ayeti neshederse yani bir delili gündem ederse mutlaka onu delil olduğu konuda en beliğ şekilde gündem eder ki o konuda daha önce sunduğu delillerle en azından aynı seviyede mükemmel bir delil sunmuş olur. Nesih asla iptal değildir. Nesih gündem etmektir. Onun için bir kitabın yeni nüshasının çıkması o kitabın yenidem gündem edilmesidir...

Nesh Hakkında:
Bir hükmün neshedilmesi için yani yürürlükten kaldırılması için iki ayet arasında hüküm olarak çelişki olması gerekir. Bu ise Allah için muhaldir. Zira Allah sadece tarihe konuşmaz. Tarihe de konuşsa ilkesel konuşarak her zamana konuşur. Bu durumda da iki ayet birbirini iptal etmez edemez. Aksine farklı şartlara farklı hüküm ihdas etmiş olur. Bu ise gayet doğaldır.

Kur'an'ın bir ayeti neshedersek ifadesi ise hükümsüz kılarsak demek değildir yinelersek demektir. Yani Allah diyorki biz bir ayeti yinelersek (yani yeniden gündem edersek) yahut da bir ayeti unutturursak daha iyisini ya da aynısını getiririz. Yani mutkaka gündeme taşıdığımızı en veciz şekilde ifade ederiz demektir. Burada iptal etme değil Rabbin dininin eksik bırakılmaması mutlaka ihtiyaca göre yeniden beyan edilmesi ilkesi söz konusudur...

Ayetin ayeti neshetmesi değil Allah'ın ayeti meshetmesidir Kur'an'ın ifadesi

Bir ayetin diğer bir ayeti neshetmesi ya da onu yürürlükten kaldırması ya da hükümsüz bırakması Kur'an'ın ifadesi değildir. Kur'an Allah'ın ayeti yani delili neshetmesini yani yinelemesini yani gündem etmesini yani yeniden başka bir sunumla gündeme taşımasını ifade etmektedir.
مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا ۗ أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
(Bakara 2:106)

Biz bir ayeti yineler yeniden gündem edersek ya da bir ayeti unutturursak mutlaka ondan daha da iyisini ya da bir benzerini getiririz yeniden gündem ederiz. Bilmiyorlar mı ki Allah her şey üzerinde takdiri olandır...

Ayetin neshedilmesi ne demek:
Ayet, delil yani kanıt demektir. Nesh ise yeniden gündem etmek, yeniden gündeme taşımak, işin gerçeğini yeniden başka bir sunuma konu etmek demektir. Bu bakımdan Allah bir ayeti (delili) yeniden gündem ederse ya daha da beliğ bir sunumla gündem eder ya da en azından eşit seviye bir sunumla gündeme taşır. Zira Allah aciz değildir. İnsana düşen idrake sunulan aydınlıkta yol almaktır. İnsanlık bir delilden yoksun kalırsa ya da zamanla unutulmuş bir delil varsa Allah mutlaka daha iyi bir sunumla ya da dengi bir sunumla o delili yeniden gündeme taşır, insanlığın idrakine sunar ama insanlığı mutlaka aydınlatır, karanlıkta asla bırakmaz...

Kur'an'da ayetler sürekli neshedilir...
Ayet ayeti geçersiz kılmaz. Zira ayet delil demektir ve delil delili nakzetmez, ispat eder gerçekler. Eğer bir delil unutulmuşsa ya da gündem edilirse Kur'an'da ya eskisi gibi net olarak gündem edilir ya da çok daha da güzel olarak gündem edilir. Eğer delillerin Kur'an'da her açıdan tekrar tekrar gündem edilmesi olan neshetmeyi ayetin ayeti hükümsüz kılması olarak anlıyorsan Allah'ı gereğince takdir edemiyorsun demektir. Kur'an aydınlığa, tevhide çıkan yolda sürekli deliller sunan bir kitaptır. Kur'an delillerin sunumudur. Deliller doğadadır, evrendedir, yaşamdadır. Deliller fıtrattadır, etraftadır. Akıl var mantık var çelişkilerle dolu bir kitap nasıl Allah'tan olsun? Nisa 82. Ayete bakarsan ayrıca bu gerçeği bir de Kur’an’dan dinleyeceksin....

Ayet delil demektir. 
Delil delili iptal etmez delil delili destekler. Delilin delili iptal etmesi delil olma hüviyetine aykırıdır. Biz buna eşyanın tabiatına aykırı tabirini kullanırız. Allah delil sunar ve delilleri nesheder. Neshetmek gündem etmek demektir. Nüsha nesihten gelir. Yeni nüsha yeni sunum demektir. Hiçbir Kur'an ayeti "ayet ayeti nesheder" demez. Hele hele "ayetin hükmü ayetin hükmünü nesheder" diye hiçbir ifade Kur'an'da asla yoktur. Kur'an derki "Allah ayeti nesheder". Yani Allah delili gündem eder demektir. Kur'an'ın ayetleri yani sunduğu deliller hep tasrif olarak sunulur. Yani Kur’an’da Allah'ın delilleri evirilip çevirilip sürekli zihne gündem olunur. Anlayacak olanlar için yeterince delil sunulur. Eğer bir delil unutturulmuşsa yani gündemden düşmüşse, hafızalardan, kayıtlardan silinmişse ya da eğer bir delil gündeme taşınmışsa ya aynı seviyede bir delil olarak gündem edilir ya da daha da beliğ ve üst seviye bir delil olarak zihne hitap edilir, gerçeğe işaret edilir. Tabi anlayacak olan için, kör durmayan için...

Bir delilin diğer bir delili hükümsüz kılabilmesi için hükümsüz düşecek delilin aslında gerçekte delil değil hatalı bir sunum, yanlış bir iddia ya da uyduruk bir söylem olması gerekir. Gerçekten delil niteliğini taşıyan bir sunum için başka bir delilden dolayı geçersiz olmak diye bir şey muhaldır yani imkan dışıdır.. Zira delil delili iptal etmez aksine delil delili teyit eder. Bu yüzden Kur'an'ın hiçbir ayeti diğer bir ayetini hükümsüz kılmaz aksine Kur'an ayetleri birbirini teyit eder. Neshetmek gündem etmek demektir ve bir ayetin neshedilmesi demek bir delilin gündem edilmesi yani insan idrakine sunulması demektir. İptal anlamında Kur'an'da nesh vardır diyenler iki ayetin birden geçerliliğini anlayamamaları, iki ayetin birden uygulanabilirliğini kavrayamamaları yani iki ayet arasında bir çelişiklik görmeleri yüzünden böyle bir usul ya da ucube icat ettiler. Oysa nisa 82 der ki "Eğer Kur'an'da çelişki varsa Kur'an Allah'tan olamaz...