Allah dilediğine azap eder mi
Evet eder. Allah'ın dilemesini ne sanırsın? Allah'ı ne sanırsın? Allah'ın dilemesini hikmetten rahmetten adaletten bağımsız gelişi güzel mi sanırsın? Sen nasıl bir Allah'a inanırsın? Elbet Allah dilediğine rahmet eder dilediğine azap eder. Engel mi var? Buna mani olabilecek olan mı var? Allah kimin ne olduğunu neye müstahak olduğunu bilmez mi? Allah bildiğini gördüğünü dikkate almaz mı? Allah'a güvenmiyor musun? Allah'a inanmıyor musun? Neyi neden anlamıyorsun? Allah herkesin müstahakını vermez mi? Şae yeşau müstahak olunanı gerek görmektir. Gerekçeli karar vermektir. Yani Allah gerek gördüğünü affeder gerek gördüğüne azap eder. Gerekçesi hikmettir adalettir rahmettir. Gerekçesi kulun iradesi niyeti fiilidir. Gerekçesi Allah'ın rahmeti adaleti hikmetidir. Mahkeme olunacağı makamın Allah olmasına sevinemeyenin şüphesi zillettir. Allah ki merhametliler merhametlisi, kalbimi bile bilir diyemeyenin sebebi fitnesidir. Elhamdülillahi Rabbil âlemin. Değerlendirme alemlerin rabbi Allah'a ait vesselam...
"Şae" ve "Erade" sırf bir dilemeyi ifade etmez
Şae yeşau fiili gerek görmek ve gerçekleştirmek anlamlarına gelir. Eylem ve iradenin gerekçesine vurgudur.
Erade yuridu fiili bir amaca yönelik eylem ve tercih yapmak anlamındadır. Eylemin ve tercihin amacına vurgudur.
Yani "şae" daha ziyade eylemin gerekçesini sebebini vurgularken "erade" eylemin amacını neticesini vurgular.
Allah şae ettiğine hşdayet eder şae ettiğine dalalet eder demek "Allah gerek gördüğünü aydınlığa çıkarır gerek gördüğünü karanlığa terkeder" demektir. Gerekçe kulun niyeti gayreti ve Allah'ın ilmi adaleti hikmetidir. Kul temiz akılla iyi niyetle yeterli gayretle neye yönelirse Allah kamil ilimle hakiki hikmetle ve gereğince adaletle kulun bu durumuna icabet eder...
Allah hidayeti isteyene mi istediğine mi verir
Şae yeşau fiili dilemek arzulamak istemek anlamında değildir. Erade yuridu fiili de dilemek istemek anlamında değildir. Şae yeşau gerekçeye dayalı karar vermektir yani "gerek görmek" anlamındadır. Erade yuridu ise bir tercihe binaen eylem üretmektir. Allah gerek gördüğüne hidayet eder yani Allah iradesini hidayetten yana koyana hidayet eder...
Şae yeşau gerekçeli kararı gerekçeli hükmü bildiren bir fiildir
Anayasa mahkemesi bir hüküm verdiğinde şae yeşau fiili kapsamında yani gerekçeye istanaden hüküm verir ve kararının gerekçesini açıklar. İnsanların kurumların gerekçeleri yalan yanlış ve zulüm olabilir bu mümkündür. Ama Allah için bilgisizlik ve adaletsizlik muhaldır. Allah gerek gördüğüne dalalet eder gerek gördüğüne hidayet eder. Zira Allah herkesin niyetini gayretini yönelimini yönelişini biliyor yani herkese müstahakını veriyor. Allah'ın bir kimseye dalalet etmesi onu inadında ve karanlığında bırakmasıdır. Allah'ın bir kimseye hidayet etmesi onu arayışında aydınlığa çıkarması aydın etmesidir. Aydın olamamış herkes dalalettedir. Yani karanlıktadır. Ama bazıları arayıştadır bazıları nemalanmaktadır. Arayışta olan hidayete çıkarılır nemalanmakta olan karanlıkta bırakılır. O bakımdan Abdullah oğlu Muhammed arayışta olarak hidayete çıkarılmış bir nebidir. Kur'an onun için dallen feheda ifadesini bu bağlamda kullanır...