Savm sıyam farklı mı, yasalaşan sıyam ne
İkisi de mastardır. Kendini bir şeylerden geri anlamını ifade eder. Savm bireysel olarak özel bir durumdan kendini tutmayı da ifade edebilir. Sıyam işteşlik birliktelik anlamında toplumsal beraberlikle yaşanan bir iklimi anlatır. O iklim durulma iklimidir.
Kendimizi nelerden geri tutacağımızı soralım ayete. Zira ayet "kutibe aleyküm es sıyamu" yani sıyam size yasa olarak belirlendi diye başlıyor. Şimdi bu sıyam yasasının kapsamında kendimizi nelerden geri tutacağımızı Kur'an bize açıklamalı ve açıklıyor. Ayet "leallekum tettekun" diyor. Demek ki öncelikle her tür yanlıştan kendimizi geri tutmak var bu sıyamda.
Sonra ayet sıyamın geceleri eşlerinize yaklaşabilirsiniz diyor. Demek ki gündüzleri kendimizi cinsellikten geri tutmak var bu sıyamda.
Sonra ayet "şafağa kadar yiyin için sonra sıyamı geceye tamamlayın" diyor. Demek ki gündüzleri kendimizi yeme içmeden geri tutmak var bu sıyamda.
Böylece ayet yasalaştırılan sıyam gereği nelerden ve ne zamanlarda kendimizi geri tutacağımızı açıklamış oluyor. Bunlar dışında konuşmaktan kendimizi tutmak diye bir açıklama yok ayette. Bu bakımdan ayette olmayan sıyamı yasalaşan sıyamın kapsamına biz kotaramayız.
"Leallekum tettekun" gereği her türlü kötü sözden ve kötü davranıştan gece gündüz kendimizi geri tutmak var ayette. Bir de gündüzleri cinsellikten ve yemekten içmekten kendimizi geri tutmak var ayette. Bakara 183 ve devamında yasa olarak belirlenen sıyamın tüm şarları net olarak verilmiş ayette. Bu yasalaşan sıyamı Allah gidin lügatten öğrenin demiyor bizzat kendisi açıklıyor...
İmsak iftar ve orucu ne bozar ne bozmaz tartışmaları gereksiz ayrıntılardan ibarettir
Oruç nedir oruca neler manidir?
Oruç Farsça bir kelimedir. Kur'an Arapça dilinde hitap olunan bir mesaj olarak oruç kelimesini değil sıyam kelimesini kullanır. Sıyam kelimesinin Türkçe karşılığı durulmadır. Her zaman için yanlıştan geri durmakla yani takvayla sorumlu insanlar için ramazan ayı tam bir durulma mevsimidir. O bakımdan Ramazan ayında durulmaya mani olan en büyük sorun takvasızlıktır. Yani sıyamı bozan en öncelikli şey yanlışlar yani haksız tutum ve davranışlardır. Bunun haricinde sıyamda imsak ile iftar arasında yeme içme ve cinsellikten durulma vardır. İmsak ve iftar arası süreçte her tür takvasızlık, yeme, içme ve cinsellik sıyama manidir. (Bakınız Bakara 183-187)
İmsak ne zaman başlar iftar ne zaman olur?
İmsak gün ışımaya yani renkler birbirinden iyice ayrışmaya başlayınca başlar. İftar gece başlayınca yani gündüz sona erince yani güneş ufkun altına inince yani alaca karanlık başlayınca olur.
İmsakın başlangıcı neye göre tespit edilir?
Ayet fecirden beyaz iplik siyah iplikten sizin için net ayrışıncaya yiyin için der. Fecirden beyaz ipliğin siyah iplikten ayrışmasının ufuk tarafından beyaz hat ve siyah hat ve kızıllık gözlemekle yani rasat yapmakla alakası yoktur. Ayet fecirden sizin için beyaz iplik siyah iplikten net ayrışıncaya kadar yemek içmek serbest diyor. İnsanlar yerken ufka çıkıp gözlem yapacak değil. Zaten orucun gayesi böyle paranoyak şekilci dakik tutum ve ikilemler oluşturmak değil. Ayet gayet net konuşuyor. Sabah ışıltısı olarak sizin için çıplak gözle baktığınızda renkler net belirene kadar, beyaz iplik siyah iplikten net ayrışana kadar yiyin için diyor.
Ayet sıyamı geceye kadar tamamlayın diyor. İftar için iyice karanlığı beklemek gerekmez mi?
Ayet sıyamı leyle kadar tamamlayın diyor. Arapçada leyl yani gece güneşin batışından doğuşuna kadar olan Aralıktır. O bakımdan leyle kadar demek leylin başlangıcı olan akşama kadar yani güneşin batmasına kadar demektir. Ayet Arapça kelimelerle hitap olunan bir mesaj olduğundan gece ve gündüz ifadelerini ayetin hitap olunduğu dilin kavramları üzerinden okumak durumundayız. Türkçedeki gece ve gündüz kavramları üzerinden hitap olunan bir ayete değil Arapça'daki leyl kelimesini kullanan bir ayete muhatap olduğumuzdan konuyu ayette kullanılan dilin kavramları üzerinden okumak durumundayız...
Fecr (aydınlık) bakımından siyah hat ile beyaz hat sizin için apaçık ortaya çıktığında dışarıda sabahın aydınlığının gecenin karanlığından iyice ayrıştığını ve elinizdeki beyaz iplikle siyah ipliği de iyice ayırt edebildiğinizi görürsünüz. Bu bakımdan bir yerlere çıkıp da rasat yapmaya, ufukta kızıllık siyahlık beyazlık aramaya gerek yoktur. Zaten ayet çıkın bakın demiyor. Ayet öyle bir vakit ölçüsü veriyor ki her birey o ölçüyü kendi ortamında okuyabilerek yemeğini yiyebilir. Ayetin kolaylık sağlaması, kolay anlaşılırlığın önünü açması ve mucize kelam olması işte tam da böyle tezahür ediyor. Yani ayetlerin ufkundan bakarak dini Allah'a has kılıp Allah'ın kelamından okuyanların zihinlerindeki ak çizgi kara çizgiden net ayrışıyor ve neticede hak geliyor batıl yok olup gidiyor. Ortalık renkler ayrışacak kadar aydın olunca artık imsaktır iftara kadar kendini tutacaksın...
Kutibe aleykum essıyam: Sıyam size yasalaştırıldı
savm ve sıyam kelimeleri kendini tutmak anlamındadır. Bakara 183. ayette sıyamın bizim için yasa olarak konduğu belirtilerek öncelikle bundan amacın "leallekum tettekun" yani kendimizi her türlü yanlış eylem ve söylemden uzak tutmak olduğu vurgulanıyor.
Sıyam sürecinde 183.ayette her türlü yanlış söylem ve eylemden her halükarda geri durmaya özenmemiz hatırlatıldıktan sonra 187. ayette "sıyam geceleri eşlerinizle oynaşmanız size helal kılındı buyurularak sıyamın gündüzünde cinsellikten geri durmamız hatırlatılıyor ve "fecirden beyaz hat sıyah hattan sizin için net ayırt edilinceye kadar yiyin için" buyrularak sıyamın gündüzünde yemekten içmekten de geri durmamız vurgulanıyor.
Oruç yememek içmemek değilmiş(!)
Savm siyam aç susuz durmak değildir, aç susuz durmak anlamında oruç yoktur, oruç susmaktır, oruç kendini tutmaktır gibi bir takım söylemlerle sabır eğitiminden kurtulmak için bahane üretmeye dönük paylaşımlar oluyor.
Kutibe aleykum demek yasa olarak belirlendi demektir. Yasanın teferruatı devamında veriliyor. Oruç gecelerinde eşlerinize yakınlık kurmanız helal kılındı denerek ve devamında ufuktan beyaz hat siyah hattan sizin için net ayırt edilinceye kadar yiyin için sonra orucu geceye tamamlayın denerek tan yerinin ağarmasından gecenin başlangici olan güneşin batışına kadar sadece haram şeylerden kendini tutmak değil aynı zamanda bu aralıkta bir sabır eğitimi olarak yemekten içmekten ve cinsellikten de kendini tutmak öğütleniyor. Bu durum, ayette o kadar nettir ki bunu bile kabul etmeyen kimseler ancak oruç tutmamak için başını kuma gömüyor olabilirler...
Bakara Suresi
2.183.Ey inananlar! Sizden öncekilere yasa kılındığı üzere durulma süreci yaşamak size de yasa kılındı ki uygun iradeli olursunuz!
2.184.Sayılı günlerde bir süreç olarak! Ama sizden kim hasta yahut yolcu olursa başka günlerden bir süreç geçerli olur. Onda aşırı zorluk yaşayanlara ihtiyacı olan birinin öğünü bir fidye gerekir. Kim bir iyilikte gönüllü olursa bu onun için iyi olur. Eğer anlayan kimseler olursanız durulma süreci yaşamak sizin için iyidir!
2.185.Ramazan ayı ki kendisinde insanlık için bir aydınlanma olan, aydınlanmanın ve farkındalığın apaçık sunumları olan Kur’an onda indirilmiştir. Sizden kim o aya tanık olursa onda durulma süreci yaşasın. Ama kim hasta yahut yolcu olursa başka günlerden bir süreç gerekir. Allah sizin için kolaylığı irade eder zorluğu irade etmez. Süreci bütünüyle tamamına erdirmeniz ve sizi aydın kılmasıyla Allah’ı büyük bilmeniz üzere ki ve belki şükredersiniz!
2.186.Eğer kullarım sana benden sorarlarsa elbet ben çok yakınım. Bana dua ettiği zaman dua edenin duasını dikkate alırım. Onlar da benim çağrımı dikkate alsınlar ve bana inansınlar ki olgun davranış üzere olurlar.
2.187.Durulma süreci yaşamanın gecelerinde kadınlarınıza yönelik cinsel tavırlar size helal kılınmıştır. Onlar sizin için bir elbisedir siz de onlar için bir elbisesiniz. Allah elbet sizin kendinizi zor duruma düşürdüğünüzü bilmektedir. Netice olarak size merhametiyle yönelmiştir sizden zorlukları bağışlamıştır. Bundan böyle onlarla cinsel yakınlık kurunuz ve Allah’ın sizin için yasa kıldığına istek duyunuz. Gün başlangıcından yana beyaz iplik siyah iplikten sizin için net ayırt edilinceye kadar yiyiniz içiniz hem durulma süreci yaşamayı geceye kadar tamamlayınız. Saygın ortamlarda Allah’a bağlılık sergiler olduğunuzda kadınlarınızla cinsel yakınlık kurmayınız. Bunlar Allah’ın sınırlarıdır, bu sınırlara yaklaşmayınız. Böylece Allah ayetlerini insanlar için açıkça ifade ediyor ki uygun iradeli olursunuz.
Sıyam oruç değildir ya da su içmek hatta yemek yemek çok olmadıkça sıyama mani değildir ya da su içmek sıyamı bozmaz ve benzeri söylemler safsatadır.
_______________________
1-"Takvalı olasınız diye sıyam size yazıldı..."
Ayeti gereği takvaya aykırı davranışlar sıyama manidir.
2-"Sıyam gecelerinde eşlerinize yakınlık helal kılındı..."
Ayeti gereği sıyamın gündüzünde cinselliğe yönelik tavırlar sıyama manidir...
3-"Sabahın aydınlığı gecenin karanlığından net ayrılıncaya kadar yiyin için sonra sıyamı geceye tamamlayın..."
Ayeti gereği sıyamın sabahı itibariyle gecenin başlangıcına kadar yeme ve içme sıyama manidir.
Bunun haricinde tıptan bahsederek, sağlıktan bahsederek, sıyamın anlamı oruç değil vb demogoji yaparak ahkam ihdas edilemez. Zira ayetlerde sıyamın ne olduğu ve şartlarının uygulamasının nasıl olacağı apaçık ifade edilmiştir...
Eğer mesele tıpsa ya da sağlıksa ayette o da net ifade edilmiştir. "Hasta yahut yolcu iseniz sıyam için sağlıklı olacağınız ve mukim olacağınız başka bir zaman başka bir süreç geçerli olur..."